Box 1 van de inkomstenbelasting omvat uw inkomen uit werk en woning: loon, uitkeringen, pensioen en het eigenwoningforfait. Er zijn twee belastingschijven. Uw werkgever houdt maandelijks loonheffing in als voorschot. Bij de jaarlijkse aangifte wordt verrekend of dit voorschot te hoog of te laag was.
De Nederlandse inkomstenbelasting verdeelt uw inkomen en vermogen over drie boxen. Box 1 is voor de meeste Nederlanders de meest bepalende box: zij betalen hierover de grootste deel van hun belasting. In dit artikel leggen we uit welke inkomsten erin vallen, hoe de tariefschijven werken, welke aftrekposten en heffingskortingen er zijn en wat loonheffing als voorschot betekent.
Wat Valt er in Box 1?
De Belastingdienst rekent de volgende inkomstenbronnen toe aan Box 1:
Inkomen uit dienstbetrekking (loon) Uw bruto salaris als werknemer, inclusief vakantiegeld, bonussen, gratificaties en vergoedingen die boven de wettelijke vrijstellingen uitkomen.
Winst uit onderneming De belastbare winst van een eenmanszaak, VOF of maatschap valt in Box 1. Als ondernemer heeft u recht op specifieke ondernemersaftrekken (zie verderop).
Resultaat uit overige werkzaamheden Freelance-inkomsten, bijverdiensten, auteursrechten en inkomsten uit kamerverhuur (voor zover boven de kamerverhuurvrijstelling) vallen hier.
Periodieke uitkeringen
| Uitkering | Belastbaar in Box 1? |
|---|---|
| WW-uitkering (UWV) | Ja |
| Ziektewetuitkering (UWV) | Ja |
| WAO/WIA-uitkering (UWV) | Ja |
| Bijstandsuitkering (gemeente) | Ja |
| AOW-uitkering (SVB) | Ja |
| Aanvullend pensioen (pensioenfonds) | Ja |
| Ontvangen partneralimentatie | Ja |
| IOAW/IOAZ-uitkering | Ja |
De eigen woning (eigenwoningforfait) Als u een woning bezit en daarin woont, rekent de Belastingdienst een fictief inkomen mee: het eigenwoningforfait. Dit is een percentage van de WOZ-waarde. Tegenover dit fictieve inkomen staat de hypotheekrenteaftrek als aftrekpost.
De Twee Belastingschijven van Box 1
Box 1 kent een progressief tweeschijvenstelsel.
Eerste schijf Het tarief in de eerste schijf is een gecombineerd tarief: het omvat zowel loonbelasting als premies volksverzekeringen (AOW-premie, ANW-premie en WLZ-premie). Omdat die premies erbij zitten, is het gecombineerde tarief hoger dan het puur belastingdeel.
Tweede schijf Inkomen boven de schijfgrens valt in de tweede schijf. In die schijf betaalt u geen premies volksverzekeringen meer: die zijn gemaximeerd tot de grens van de eerste schijf. U betaalt hier alleen loonbelasting en een premie ZVW.
AOW-gerechtigden betalen een lager tarief in de eerste schijf, omdat zij geen AOW-premie meer afdragen.
[!IMPORTANT] De exacte schijfgrenzen en tariefpercentages worden jaarlijks vastgesteld via het Belastingplan. Raadpleeg belastingdienst.nl voor de actuele tarieven van het lopende belastingjaar.
Aftrekposten die uw Belastbaar Inkomen Verlagen
| Aftrekpost | Omschrijving |
|---|---|
| Hypotheekrenteaftrek | Rente op eigenwoningschuld (hoofdverblijf) |
| Betaalde partneralimentatie | Gerechtelijk of notarieel vastgesteld |
| Aftrekbare zorgkosten | Medische kosten boven de inkomensgerelateerde drempel |
| Giften (ANBI) | Aan erkende goede doelen, boven drempelbedrag |
| Lijfrentepremies | Premies voor lijfrentes als pensioenaanvulling |
| Scholingsuitgaven | Kosten voor opleiding direct verbonden aan uw beroep |
Heffingskortingen: Korting op het Belastingbedrag Zelf
Heffingskortingen werken anders dan aftrekposten: ze verlagen niet uw belastbaar inkomen, maar het bedrag dat u uiteindelijk moet betalen.
Algemene heffingskorting Geldt voor iedereen met inkomen in Nederland. De korting is inkomensafhankelijk en wordt bij hogere inkomens afgebouwd tot nul. Het exacte bedrag wordt jaarlijks vastgesteld op belastingdienst.nl.
Arbeidskorting Uitsluitend voor mensen met inkomen uit werk (loon of winst). De korting bouwt op bij lagere inkomens en bouwt af bij hogere inkomens. Ze stimuleert arbeidsparticipatie.
Inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK) Bedoeld voor werkende ouders met kinderen onder de 12 jaar. De minstverdienende partner of alleenstaande ouders komen in aanmerking bij een minimum arbeidsinkomen.
Ouderenkorting Voor belastingplichtigen die de AOW-leeftijd hebben bereikt. Inkomensafhankelijk en wordt bij hogere inkomens afgebouwd.
Alleenstaande-ouderenkorting Extra korting voor AOW-gerechtigden zonder fiscale partner.
Ondernemersaftrekken voor ZZP en Eenmanszaak
Als u ondernemer bent en voldoet aan het urencriterium (doorgaans minimaal 1.225 uur per jaar voor uw onderneming), heeft u recht op aanvullende aftrekken:
- Zelfstandigenaftrek: Een vaste aftrekpost die uw belastbare winst verlaagt. Deze wordt de komende jaren geleidelijk verlaagd. Raadpleeg belastingdienst.nl voor het actuele bedrag.
- MKB-winstvrijstelling: Een percentage van de winst na de ondernemersaftrekken dat is vrijgesteld van belasting.
- Startersaftrek: Extra aftrek voor startende ondernemers in de eerste drie jaren.
Loonheffing als Maandelijks Voorschot
Uw werkgever of uitkeringsinstantie houdt elke maand loonheffing in op uw inkomen. Dit is een voorschot op de uiteindelijke inkomstenbelasting die u over het hele jaar verschuldigd bent.
Bij de jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting wordt dit verrekend:
- Teveel loonheffing betaald (bijv. door aftrekposten): u ontvangt teruggave.
- Te weinig betaald (bijv. door meerdere werkgevers tegelijk of bijverdiensten): u betaalt bij.
Wanneer is te weinig loonheffing ingehouden? Elke werkgever houdt loonheffing in alsof hij uw enige werkgever is en past heffingskortingen volledig toe. Als u tegelijkertijd bij meerdere werkgevers werkt, zijn de kortingen dubbel toegepast en is in totaal te weinig loonheffing afgedragen.
Verliesverrekening in Box 1
Is uw Box 1 inkomen in een jaar negatief, bijvoorbeeld door verliezen uit uw onderneming? Dan kunt u dit verlies verrekenen met Box 1 inkomen uit andere jaren:
- Achterwaartse verrekening: 1 jaar
- Voorwaartse verrekening: 9 jaar
Verliezen in Box 1 kunnen nooit worden verrekend met inkomen of vermogen in Box 2 of Box 3.
Praktijkvoorbeelden
Voorbeeld 1: Loontrekkende met eigen woning U werkt in loondienst en heeft een hypotheek. Uw werkgever houdt loonheffing in op basis van uw bruto salaris. Bij de aangifte geeft u de hypotheekrenteaftrek op. Dit verlaagt uw belastbaar inkomen, waarna de berekende belasting lager is dan de al betaalde loonheffing. U ontvangt teruggave.
Voorbeeld 2: ZZP'er U heeft als zzp'er een winst behaald. Na aftrek van de zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling resteert uw belastbare winst. Er is geen werkgever die loonheffing inhoudt. U betaalt de verschuldigde belasting via een voorlopige aanslag of achteraf via de aangifte.
Voorbeeld 3: Gepensioneerde met AOW en aanvullend pensioen Uw AOW (SVB) en aanvullend pensioen (pensioenfonds) tellen samen op als Box 1 inkomen. U betaalt een lager tarief in de eerste schijf (geen AOW-premie meer) en heeft recht op de ouderenkorting.