Beroepsmilitairen vallen niet onder de reguliere Zorgverzekeringswet en betalen geen premie aan een reguliere zorgverzekeraar. Zij zijn medisch verzorgd via de SZVK (Stichting Ziektekostenverzekering Krijgsmacht). Omdat zij geen zorgpremie betalen, hebben militairen in actieve dienst géén recht op zorgtoeslag voor zichzelf. Eventuele civiele toeslagpartners kunnen dat wel hebben.
Nederland telt tienduizenden beroepsmilitairen. Deze groep werknemers valt in ons land onder zeer specifieke wet- en regelgeving. Waar elke reguliere inwoner vanaf zijn achttiende verplicht is om een basisverzekering af te sluiten bij bedrijven als Zilveren Kruis of VGZ, geldt dit nadrukkelijk niet voor het militair personeel van Defensie. Omdat het recht op zorgtoeslag direct gekoppeld is aan deze commerciële basisverzekering, lopen militairen vaak tegen een administratieve muur op bij Dienst Toeslagen. In dit artikel leggen we de uitzonderingsregels voor militairen in 2026 uit, en bespreken we de impact op hun (civiele) partners.
Waarom een Uitzondering voor Militairen?
De overheid eist van de krijgsmacht dat zij onder alle, soms extreme, (gevechts)omstandigheden inzetbaar zijn. Regulieren zorgverzekeraars kunnen dit bijzondere medische risico niet dekken in een standaardpolis.
Daarom is in de wet geregeld dat militairen in werkelijke dienst niet verzekeringsplichtig zijn voor de Zorgverzekeringswet (Zvw).
- Militairen worden automatisch verzekerd via de SZVK (Stichting Ziektekostenverzekering Krijgsmacht).
- De dekking van de SZVK is vaak veel uitgebreider dan een normale basisverzekering (inclusief tandarts en fysiotherapie).
- De kosten hiervoor worden via een zogenoemde 'nominale premie' direct ingehouden op de loonstrook door het Ministerie van Defensie.
Omdat u geen wettelijke basisverzekering afsluit, kunt u volgens de harde wetgeving van Dienst Toeslagen ook geen financiële compensatie (de zorgtoeslag) aanvragen voor die verzekering. Logisch, maar soms verwarrend voor starters.
De Militaire Toeslagpartner
Het wordt pas echt rekenwerk als u als beroepsmilitair samenwoont of trouwt met iemand die géén militair is (een burger). Deze partner is namelijk wél verzekeringsplichtig voor de Zorgverzekeringswet en moet zelf maandelijks zo'n € 150 aan zorgpremie overmaken naar een verzekeraar.
Heeft uw burger-partner dan recht op zorgtoeslag? Ja, maar de Belastingdienst hanteert hier een speciale rekenregel.
- Het inkomen van u (de militair) en uw partner worden gewoon bij elkaar opgeteld voor de inkomensgrens van toeslagpartners (ca. € 47.368 in 2026).
- Ligt het gezamenlijke inkomen onder die grens? Dan heeft uw partner recht op toeslag.
- Echter: Dienst Toeslagen berekent de toeslag op basis van de helft van het bedrag waar jullie normaal (als jullie beiden burger waren) recht op zouden hebben. Jullie krijgen de toeslag immers maar berekend voor de zorgkosten van één persoon, niet twee.
Rekenvoorbeeld: Militair en een Civiele Partner
Laten we kijken naar een typische gezinssituatie met één inkomen.
Rekenvoorbeeld:
Dienst Toeslagen halveert het maximale toeslagbedrag voor partners, omdat er binnen uw huishouden maar voor één persoon compensatie nodig is.
Overgangssituaties: In en Uit Dienst
De administratieve problemen voor militairen ontstaan vaak op de momenten dat zij het leger in- of uitgaan. Dit kan leiden tot boetes van het CAK of terugbetalingen aan de Belastingdienst.
1. Van Burger naar Militair (Start Opleiding)
Sanne (19) is burger en heeft recht op maximale zorgtoeslag. Op 1 september start zij haar opleiding aan de Koninklijke Militaire Academie (KMA). Vanaf die dag is zij militair in actieve dienst. Actie: Sanne moet twee dingen direct doen:
- Haar civiele zorgverzekering per 1 september opzeggen met als reden 'militaire dienst'.
- Inloggen op Mijn Toeslagen en de zorgtoeslag stopzetten per 1 oktober (de toeslag stopt formeel op de eerste dag van de maand volgend op de wijziging).
Doet zij dit niet? Dan zal de SVB na enkele maanden detecteren dat zij geen verzekeringsplicht meer heeft, waarna de Belastingdienst alle maanden onterecht ontvangen zorgtoeslag in één keer terugvordert.
2. Van Militair naar Burger (Ontslag of Pensioen)
Jeroen (45) verlaat na 20 jaar Defensie. Zijn laatste werkdag is 31 mei. Actie: Vanaf 1 juni vervalt zijn SZVK-dekking en is Jeroen weer een 'normale' burger onder de Zorgverzekeringswet. Hij heeft een acceptatieplicht en moet binnen vier maanden (met terugwerkende kracht tot 1 juni) een civiele basisverzekering afsluiten. Als zijn nieuwe civiele inkomen onder de grens ligt, kan hij vanaf juni ook direct weer zorgtoeslag aanvragen.
Veteranen met Zorgvragen
Bent u veteraan en uit de actieve dienst? Dan valt u weer onder de reguliere civiele Zorgverzekeringswet. U betaalt zelf uw premie en heeft, afhankelijk van uw inkomen, volledig recht op zorgtoeslag. Oorlogs- of veteranenuitkeringen en bepaalde invaliditeitspensioenen worden soms vrijgesteld voor de inkomenstoets; vraag dit na bij het Veteranenloket of de Belastingdienst.
Hoe zit het met de Reservisten?
Reservisten bij Defensie hebben een wezenlijk andere status dan het beroepspersoneel. Zij werken veelal gewoon in de burgermaatschappij of studeren, en zijn slechts enkele dagen of weken per jaar (of tijdens een uitzending) in actieve dienst voor het Ministerie.
De hoofdregel is: Reservisten vallen onder de reguliere Zorgverzekeringswet (Zvw). Zij sluiten een civiele verzekering af en betalen premie aan Zilveren Kruis, VGZ, etc. Dit betekent dat reservisten (zolang ze in de burgermaatschappij hun hoofdinkomen of basisverzekering hebben) wél gewoon recht hebben op zorgtoeslag. Worden zij opgeroepen voor langdurige actieve (fulltime) dienst en verandert hun verzekeringsstatus naar de SZVK? Dan moeten zij gedurende die specifieke periode de zorgtoeslag tijdelijk pauzeren of stopzetten in overleg met hun eenheid.
Conclusie
Voor beroepsmilitairen is de regel omtrent de zorgtoeslag logisch en hard: wie geen civiele premie betaalt, krijgt geen overheidssubsidie voor die premie. U bent uitstekend medisch gedekt via Defensie en de SZVK. Het wordt pas opletten als u een partner heeft die burger is, of wanneer u overstapt tussen Defensie en het bedrijfsleven. Houd bij in- en uitdiensttreding Mijn Toeslagen scherp in de gaten om vervelende eindafrekeningen op de deurmat te voorkomen.
Gerelateerde Gidsen
- Zorgtoeslag en een Partner - Lees meer over de inkomensgrenzen voor toeslagpartners in 2026.
- Zorgtoeslag Stopzetten - Hoe annuleert u tijdig uw toeslag als u start met een militaire opleiding?
- Zorgtoeslag en het Buitenland - De regels voor militairen die permanent (met het gezin) in het buitenland worden gestationeerd.
Disclaimer: NettoGids biedt algemene civiele voorbeelden. Voor vragen over defensie-specifieke inkomens, buitenland-plaatsingen en de SZVK raden we aan direct contact op te nemen met de HR-afdeling van Defensie (Dienstencentrum Human Resources).
Changelog:
- 2026-06-23: Uitleg verfijnd omtrent de helft-berekening voor civiele partners.