Een pensioengat (of pensioentekort) betekent dat u straks minder pensioen krijgt dan de gewenste 70% van uw huidige gemiddelde loon. U herkent dit door in te loggen op Mijnpensioenoverzicht.nl. De 5 hoofdoorzaken zijn: een scheiding, jaren als ZZP'er werken, wisselen van werkgever, een leaseauto die niet meetelt voor pensioen, of jaren in het buitenland wonen. U kunt een pensioengat exact berekenen via de 'Rekenhulp Lijfrentepremie' van de Belastingdienst. Hiervoor heeft u de A-factor (Aangroei-factor) nodig, die u vindt op uw jaarlijkse Uniform Pensioenoverzicht (UPO).
Voor de generatie die in de jaren '80 en '90 begon met werken, was pensioen iets "wat de baas wel regelde". Je bleef veertig jaar bij dezelfde baas, kreeg een gouden horloge en ging met een gegarandeerde 70% van je eindloon met pensioen. In 2026 is die zekerheid voor bijna 80% van de Nederlanders verdwenen. We hoppen van baan naar baan, starten een tijdje voor onszelf, gaan deeltijd werken als er kinderen komen en lopen statistisch gezien een aanzienlijk risico op een echtscheiding. Elke van deze gebeurtenissen hakt direct een flink gat in uw oudedagsvoorziening. Dit noemen we het pensioengat. In deze gids leggen we uit hoe u deze krater herkent en tijdig repareert.
De 5 Grote Oorzaken van een Pensioengat
De kans dat u ongemerkt een flink inkomensgat oploopt, is groot. Controleer uzelf op de volgende vijf 'red flags'.
1. U bent gewisseld van werkgever
Niet elk pensioenfonds rekent met dezelfde percentages. Bij werkgever A (bijvoorbeeld in de overheid) bouwde u misschien wel 25% van uw brutosalaris aan pensioen op. Wisselt u naar werkgever B (bijvoorbeeld een commercieel ICT-bedrijf zonder dure CAO)? Dan is de regeling daar misschien maar 10%. Zonder dat uw nettoloon op uw strook daalt, daalt uw pensioenopbouw drastisch.
2. U heeft (jaren) als ZZP'er gewerkt
Als ondernemer heeft u geen werkgever die pensioen voor u afdraagt. U betaalt in uw ZZP-tijd enkel AOW-premie. Elk jaar dat u als ondernemer werkt en zélf niets opzij zet, mist u duizenden euro's aan pensioenkapitaal voor later.
3. Echtscheiding (De 'Silent Killer')
In Nederland geldt de wet 'Verevening van pensioenrechten bij scheiding'. Dit betekent dat uw ex-partner standaard recht heeft op de helft van al het ouderdomspensioen dat u tijdens de jaren van het huwelijk heeft opgebouwd. Andersom geldt dit natuurlijk ook. Dit hakt letterlijk uw opgebouwde pot geld voor die jaren doormidden.
4. Niet-pensioengevend salaris (Leaseauto & Bonussen)
Als u € 6.000 bruto per maand verdient, waarvan € 1.000 bestaat uit een onregelmatigheidstoeslag, bonus of een mobiliteitsbudget (leaseauto), dan bouwt u over die € 1.000 vaak he-le-maal geen pensioen op. U bent dan gewend aan de levensstijl van € 6.000, maar uw pensioen is slechts gebaseerd op € 5.000.
5. In het buitenland gewoond
Voor elk jaar dat u tussen uw 15e en de AOW-leeftijd níét in Nederland heeft gewoond of gewerkt, wordt u met 2% gekort op uw AOW. Een sabbatical of een expat-avontuur van 5 jaar, kost u straks levenslang 10% van uw basisinkomen.
Stap 1: De Snelle Controle (Heeft u een gat?)
Voordat u in ingewikkelde fiscale formules duikt, kunt u binnen 5 minuten controleren of u u überhaupt zorgen moet maken.
- Pak uw huidige netto maandsalaris erbij (bijv. € 3.000).
- Bereken daar 70% van (0,70 x € 3.000 = € 2.100). Dit is uw Streefbedrag.
- Log in op Mijnpensioenoverzicht.nl met uw DigiD.
- Kijk naar het verwachte Netto bedrag per maand na uw AOW-leeftijd (Dit is AOW + alle werkgevers).
- Staat daar € 1.600? Dan heeft u ten opzichte van uw huidige levensstijl een maandelijks pensioengat van € 500 netto!
(Let op: Heeft u op uw 67e helemaal geen hypotheek meer, of zijn uw kinderen de deur uit? Dan heeft u die € 2.100 misschien wel helemaal niet nodig, en is € 1.600 meer dan genoeg. In dat geval is uw 'pensioengat' puur theorie).
Stap 2: De Fiscale Berekening (Jaarruimte)
Ziet u een flink gat opdoemen en wilt u dit dichten? De overheid helpt u hierbij. U mag belastingvrij een bedrag op een geblokkeerde beleggings- of spaarrekening zetten (een 'Lijfrente'). Dit bedrag mag u aftrekken van de inkomstenbelasting. Maar u mag niet zomaar onbeperkt storten; dit is begrensd door uw Jaarruimte.
Om uw exacte jaarruimte in 2026 te berekenen via de site van de Belastingdienst, heeft u de Factor A nodig.
Wat is de Factor A (Aangroei)?
Elk jaar krijgt u in juni of juli van uw pensioenfonds het Uniform Pensioenoverzicht (UPO). Dit is uw officiële overzicht. Ergens halverwege dat document staat een regeltje met "Factor A" of "Pensioenaangroei". Dit bedrag (bijvoorbeeld Factor A = € 450) geeft aan met welk bedrag uw levenslange pensioenuitkering in het afgélopen kalenderjaar is gestegen.
Hoe werkt de berekening?
De rekentool van de Belastingdienst voert (onder de motorkap) de volgende formule uit:
- De fiscus pakt uw bruto inkomen van het vorige jaar.
- Ze trekken daar de AOW-franchise (het deel waarover u geen pensioen opbouwt) vanaf.
- Van het bedrag dat overblijft, pakken ze 30% (de maximale fiscale ruimte).
- Van die ruimte trekken ze af wat u al wél via de baas heeft gespaard: (6,27 x Uw Factor A).
- Het bedrag dat positief overblijft, is uw exacte Jaarruimte.
Rekenvoorbeeld:
Let op: Door de invoering van de nieuwe Pensioenwet (Wtp) is de factor in de Jaarruimte-formule opgerekt tot maar liefst 30% van de grondslag, waardoor u sinds kort véél meer mag bijsparen dan in het verleden!
Conclusie
Het constateren van een pensioengat is in Nederland tegenwoordig eerder regel dan uitzondering, zeker voor wie geregeld van baan wisselt of een tijdje freelancet. Schrik niet direct als het verwachte pensioen op Mijnpensioenoverzicht.nl laag is, maar leg dit bedrag naast uw verwachte uitgaven (zonder hypotheek of jonge kinderen) op uw 67e. Blijkt het tekort toch te groot? Gebruik dan uw UPO (Factor A) om op de site van de Belastingdienst uw Jaarruimte te berekenen. Zo kunt u met fors fiscaal voordeel uw eigen pensioengat repareren.
Gerelateerde Gidsen
- Lijfrente Uitleg - U heeft een pensioengat berekend? Lees hier precies hoe u een lijfrenterekening (Pijler 3) opent.
- Pensioen Opbouwen - Ontdek meer over de basis van het Nederlandse 3-pijler systeem.
- AOW en Werken - Kunt u het pensioengat niet meer dichten via sparen? Doorwerken na uw AOW-leeftijd loont fors.
Disclaimer: De gebruikte formules, franchisen en factoren (6,27) zijn gebaseerd op de rekenregels van de fiscus na de invoering van de Wtp (actueel tot 2026). Gebruik voor een bindende berekening vóórdat u geld stort altijd de officiële online rekentool 'Lijfrentepremie' van de Belastingdienst, om boetes voor overmatige stortingen te voorkomen.
Changelog:
- 2026-06-23: Artikel geactualiseerd met de verruimde jaarruimte-percentages (30% in plaats van 13,3%) voortvloeiend uit de Wet toekomst pensioenen (Wtp).